Opcja na stopę procentową daje nabywcy prawo do "ulokowania" (Floor) lub "pożyczenia" (Cap) danej kwoty na określony termin w przyszłości po z góry ustalonej stawce realizacji opcji. Za kupno opcji nabywca płaci tzw. premię. W rzeczywistości Bank nie przyjmuje "lokaty", ani nie udziela "pożyczki" (nie ma fizycznego przepływu kwoty transakcji), Strony rozliczają się jedynie różnicą między odsetkami naliczonymi wg. ustalonej stawki a rynkową stopą procentową (stawką referencyjną), którą może być Wibor, Libor, Euribor, itp.
Opcja jest realizowana automatycznie, jeżeli jej rozliczenie jest korzystne dla nabywcy, to znaczy:
- dla Transakcji Cap – w ustalonych dniach fixingu stopa rynkowa (np. Wibor) jest wyższa do uzgodnionej w dniu zawarcia transakcji stawki realizacji opcji (Stawki Cap),
- dla Transakcji Floor – w ustalonych dniach fixingu stopa rynkowa (np. Euribor) jest niższa od uzgodnionej w dniu zawarcia transakcji stawki realizacji opcji (Stawki Floor).
W przeciwnym wypadku (gdy nabywca opcji może na rynku "ulokować" lub "pożyczyć" środki po korzystniejszej stawce, niż ta zagwarantowana dzięki posiadanej opcji), opcja nie jest realizowana i automatycznie wygasa.
Kupno Cap chroni Kredytobiorcę przed wzrostem oprocentowania kredytu ponad ustalony poziom (Stawkę Cap) w całym okresie jego trwania.
Kupno Floor chroni Inwestora przed spadkiem rentowności inwestycji o zmiennej stopie (np. obligacji skarbowych o zmiennym kuponie) poniżej ustalonego poziomu (Stawki Floor) w całym okresie jej trwania.